کاخ مرمر تهران یکی از جاذبههای مهم گردشگری تاریخی تهران است که بهدلیل موقعیت مکانی در مرکز شهر و دسترسی آسان، هم برای گردشگران داخلی و هم برای تهرانگردها اهمیت دارد. این کاخ که در دوره پهلوی اول ساخته شده، سالها کاربری سیاسی و اداری داشته و امروز با نام موزه هنر ایران، بهعنوان یک مقصد فرهنگی فعال شناخته میشود. بازدید از کاخ مرمر صرفاً دیدن یک بنای تاریخی نیست؛ بلکه تجربهای ترکیبی از معماری، تاریخ معاصر و هنر ایرانی است که در قالب یک مسیر بازدید مشخص و قابل برنامهریزی ارائه میشود.
در این مطلب، کاخ مرمر تهران از نگاه گردشگری بررسی شده است؛ از مسیرهای دسترسی و شرایط بازدید گرفته تا معرفی تالارها، آثار هنری و نکاتی که به شما کمک میکند بازدیدی هدفمند، بدون اتلاف وقت و متناسب با شرایط شهری تهران داشته باشید.
کاخ مرمر؛ از اقامتگاه سلطنتی تا موزه هنر ایران
کاخ مرمر تهران یکی از شاخصترین بناهای تاریخی پایتخت است که در دوره پهلوی اول و در فاصله سالهای ۱۳۱۲ تا ۱۳۱۶ ساخته شد. این کاخ با زیربنایی قابلتوجه و معماری الهامگرفته از هنر ایرانیاسلامی، سالها بهعنوان اقامتگاه و دفتر رسمی رضاشاه مورد استفاده قرار میگرفت و پس از آن نیز نقش مهمی در رویدادهای سیاسی و تشریفاتی کشور داشت. کاخ مرمر بهدلیل جایگاه سیاسی، هنری و تاریخی خود، در سال ۱۳۵۷ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.
آنچه کاخ مرمر تهران را از بسیاری از کاخهای تاریخی متمایز میکند، ترکیب حسابشده معماری سنتی ایران با الگوهای مدرن اوایل قرن چهاردهم شمسی است. گنبد شاخص بنا که با الهام از مسجد شیخ لطفالله اصفهان طراحی شده، تالارهای آینهکاریشده، خاتمکاریهای نفیس و استفاده گسترده از آثار هنری ایرانی، این کاخ را به نمونهای کمنظیر از معماری حکومتی معاصر ایران تبدیل کرده است؛ بنایی که نهتنها محل قدرت، بلکه نمایشگاهی از هنر فاخر ایرانی بوده است.
امروزه کاخ مرمر تهران با نام موزه کاخ مرمر یا «موزه هنر ایران» شناخته میشود و پس از سالها کاربری اداری و سیاسی، بار دیگر به روی عموم باز شده است. این موزه مجموعهای ارزشمند از آثار هنری از هزارههای پیش از میلاد تا دوره معاصر را در خود جای داده و به یکی از مقاصد مهم گردشگری فرهنگی در مرکز تهران تبدیل شده است؛ جایی که بازدید از آن، هم روایت تاریخ معاصر ایران را پیش روی مخاطب میگذارد و هم فرصتی برای تماشای هنر اصیل ایرانی فراهم میکند.
کاخ مرمر تهران کجاست؟
کاخ مرمر تهران در یکی از قدیمیترین و مرکزیترین بخشهای پایتخت قرار دارد؛ جایی که از نظر تاریخی، سیاسی و دسترسی شهری اهمیت بالایی دارد. این کاخ در محور فرهنگی–اداری خیابان ولیعصر ساخته شده و فاصله کمی با خیابانهای مهمی مثل امام خمینی و جمهوری اسلامی دارد. موقعیت مکانی کاخ مرمر باعث شده بازدید از آن بهراحتی با سایر جاذبههای تاریخی مرکز تهران ترکیب شود.
قرارگیری کاخ مرمر تهران در محدوده مرکزی شهر، دسترسی آسان با مترو، اتوبوس و تاکسی را ممکن کرده و همین موضوع آن را به یکی از در دسترسترین موزههای تاریخی تهران تبدیل کرده است. نزدیکی به مراکز فرهنگی، موزهها و پارکهای قدیمی، ارزش گردشگری این بنا را دوچندان میکند.
مسیرهای دسترسی به کاخ مرمر
دسترسی به کاخ مرمر با مترو
سریعترین و کمهزینهترین راه رسیدن به کاخ مرمر تهران، استفاده از مترو است. نزدیکترین ایستگاه مترو به کاخ مرمر، ایستگاه حسنآباد در خط ۲ مترو تهران (فرهنگسرا–صادقیه) است. پس از پیادهشدن در این ایستگاه، با حدود ۱۰ تا ۱۵ دقیقه پیادهروی در مسیر خیابان امام خمینی و سپس خیابان ولیعصر، به ورودی کاخ مرمر میرسید.
ایستگاه امام خمینی نیز گزینه جایگزین مناسبی است که با کمی پیادهروی یا استفاده از تاکسیهای خطی، دسترسی به کاخ مرمر را فراهم میکند.
دسترسی به کاخ مرمر با اتوبوس (BRT)
خط بیآرتی راهآهن – تجریش (پارکوی) یکی از سریعترین گزینهها برای رسیدن به کاخ مرمر است. با پیادهشدن در ایستگاه امام خمینی (ره) و حرکت کوتاه در امتداد خیابان ولیعصر به سمت شمال، به محدوده کاخ خواهید رسید.
دسترسی به کاخ مرمر با تاکسی
برای مراجعه با تاکسی، میتوان از مسیرهای منتهی به خیابان ولیعصر استفاده کرد. تاکسیهای مسیر میدان ولیعصر یا میدان راهآهن، مسافر را در نزدیکی تقاطع امام خمینی پیاده میکنند و از آن نقطه، فاصله تا کاخ مرمر کوتاه و قابلدسترسی است.
دسترسی با خودروی شخصی و وضعیت طرح ترافیک
کاخ مرمر تهران داخل محدوده طرح ترافیک مرکزی شهر قرار دارد. بنابراین اگر قصد دارید با خودروی شخصی به این مجموعه بروید، باید به ساعات و قوانین طرح ترافیک توجه داشته باشید. ورود بدون مجوز در ساعات اجرای طرح، مشمول جریمه خواهد شد.
امکان پارک خودرو در اطراف کاخ مرمر محدود است و معمولاً استفاده از پارکینگهای عمومی اطراف خیابانهای امام خمینی یا جمهوری گزینه منطقیتری محسوب میشود. به همین دلیل، برای بازدید بدون دغدغه، استفاده از مترو یا BRT همچنان بهترین انتخاب است.
تاریخچه کاخ مرمر تهران
تاریخچه کاخ مرمر تهران به یکی از مهمترین دورههای شکلگیری معماری حکومتی معاصر ایران بازمیگردد. این بنا نهتنها یک کاخ سلطنتی، بلکه صحنه بسیاری از تصمیمهای سیاسی و تحولات تاریخی قرن چهاردهم شمسی بوده است. بررسی پیشینه کاخ مرمر، تصویری روشن از تغییر کاربری قدرت، سیاست و فرهنگ در تهران معاصر ارائه میدهد.
پیشینه زمین و باغ کاخ مرمر
پیش از ساخت کاخ مرمر، زمین این مجموعه بخشی از باغهای بزرگ و اعیانی تهران در اواخر دوره قاجار بود. این اراضی در محدودهای قرار داشت که بهدلیل نزدیکی به مراکز حکومتی و محورهای اصلی شهر، از ارزش سیاسی و مکانی بالایی برخوردار بود. انتخاب این زمین برای ساخت کاخ مرمر، کاملاً هدفمند و در راستای تمرکز قدرت در قلب پایتخت انجام شد.
ساخت کاخ مرمر در دوره پهلوی اول
ساخت کاخ مرمر تهران در سال ۱۳۱۲ آغاز شد و تا سال ۱۳۱۶ ادامه یافت؛ دورهای که دولت پهلوی اول در حال تثبیت ساختار قدرت و بازتعریف نمادهای حکومتی بود. این کاخ با هدف ایجاد یک اقامتگاه و دفتر رسمی درخور شأن حکومت جدید طراحی شد و در همان زمان، بهعنوان یکی از شاخصترین پروژههای معماری دولتی شناخته میشد.
کاخ مرمر در زمان رضاشاه
در دوره رضاشاه، کاخ مرمر تهران نقش مهمی بهعنوان محل اقامت و دفتر کار رسمی شاه داشت. بسیاری از دیدارهای سیاسی، تصمیمهای کلان و حتی یکی از مهمترین رویدادهای تاریخ معاصر ایران، یعنی استعفای رضاشاه در شهریور ۱۳۲۰، در همین کاخ رقم خورد. از همین رو، کاخ مرمر نهفقط یک بنای معماری، بلکه مکانی تعیینکننده در تاریخ سیاسی ایران محسوب میشود.
کاخ مرمر در دوره محمدرضاشاه پهلوی
پس از روی کار آمدن محمدرضاشاه پهلوی، کاخ مرمر همچنان جایگاه سیاسی خود را حفظ کرد، اما بیشتر بهعنوان دفتر تشریفاتی و محل برگزاری مراسم رسمی مورد استفاده قرار گرفت. یکی از مهمترین وقایع این دوره، ترور نافرجام محمدرضاشاه در سال ۱۳۴۴ در محوطه کاخ مرمر بود؛ حادثهای که پس از آن، کاربری سیاسی کاخ بهتدریج کاهش یافت و دفتر شاه به مجموعههای دیگر منتقل شد.
تبدیل کاخ مرمر به موزه پهلوی
در میانه دهه ۱۳۵۰، با کاهش استفاده سیاسی از کاخ، این بنا با نام موزه پهلوی بهروی عموم گشوده شد. در این دوره، کاخ مرمر به محلی برای نمایش آثار هنری، اشیای تاریخی و نمادهای قدرت حکومت پهلوی تبدیل شد و برای نخستینبار، شهروندان امکان بازدید عمومی از فضای داخلی این کاخ را پیدا کردند.
وضعیت کاخ مرمر پس از انقلاب اسلامی
پس از انقلاب اسلامی، کاربری کاخ مرمر بهطور کامل تغییر کرد. این بنا در دورههای مختلف، میزبان نهادهای انقلابی و اداری شد و برای سالها از دسترس عمومی خارج بود. تغییرات داخلی، استفاده اداری و برخی آسیبها در این دوره، بخشی از هویت تاریخی کاخ را تحت تأثیر قرار داد.
انتقال کاخ مرمر به بنیاد مستضعفان
در نهایت، کاخ مرمر تهران به بنیاد مستضعفان واگذار شد و پس از مرمت و بازسازی، با کاربری فرهنگی جدید، بار دیگر احیا شد. نتیجه این روند، بازگشایی کاخ مرمر با نام موزه کاخ مرمر (موزه هنر ایران) بود؛ موزهای که امروز بهعنوان یکی از مهمترین مقاصد گردشگری فرهنگی تهران، پیوندی میان تاریخ سیاسی و هنر ایرانی برقرار کرده است.
رویدادهای مهم تاریخی در کاخ مرمر تهران
کاخ مرمر تهران در طول حیات سیاسی خود، تنها یک اقامتگاه سلطنتی نبود؛ این بنا صحنه برخی از سرنوشتسازترین رویدادهای تاریخ معاصر ایران بوده است. موقعیت مکانی، کاربری حکومتی و جایگاه ویژه کاخ مرمر باعث شد تصمیمها و وقایعی در آن رقم بخورد که تأثیر مستقیمی بر مسیر سیاست کشور گذاشت.
تحویل سر میرزا کوچکخان جنگلی به دربار
در سال ۱۳۰۰، سر بریده میرزا کوچکخان جنگلی، رهبر قیام جنگل، به کاخ مرمر منتقل و به محمدرضا شاه پهلوی تحویل داده شد. این واقعه در فضای تثبیت قدرت حکومت مرکزی و پایان جنبشهای مسلحانه محلی رخ داد.
استعفای رضاشاه در کاخ مرمر
یکی از مهمترین رویدادهای تاریخ معاصر ایران، استعفای رضاشاه پهلوی در شهریور ۱۳۲۰ است که در کاخ مرمر تهران انجام شد. در پی اشغال ایران در جریان جنگ جهانی دوم و فشار نیروهای متفقین، رضاشاه ناچار به کنارهگیری از قدرت شد و متن استعفای خود را در همین کاخ تنظیم و امضا کرد. این واقعه، نقطه پایانی بر دوره پهلوی اول و آغاز سلطنت محمدرضاشاه بهشمار میرود و کاخ مرمر را به یکی از نمادهای انتقال قدرت در تاریخ ایران تبدیل کرد.
تحصن دکتر محمد مصدق و فعالان سیاسی در اعتراض به انتخابات
در ۲۲ مهر ۱۳۲۸، محمد مصدق بههمراه ۱۹ نفر از چهرههای سیاسی و روزنامهنگاران، در اعتراض به دخالت دولت محمد ساعد مراغهای و عبدالحسین هژیر، وزیر دربار، در روند انتخابات دوره شانزدهم مجلس شورای ملی، در کاخ مرمر تحصن کردند. مطالبه اصلی، لغو انتخابات و تشکیل دولتی بیطرف برای برگزاری انتخابات آزاد بود. هرچند این تحصن به نتیجه عملی نرسید، اما به شکلگیری جبهه ملی ایران در اول آبان ۱۳۲۸ انجامید.
دیدار امام خمینی با محمدرضا شاه درباره پرونده ابرقو
در سال ۱۳۲۸، امام خمینی بهعنوان نماینده آیتالله بروجردی، برای گفتوگو درباره پرونده جنایت ابرقو با محمدرضا شاه پهلوی در کاخ مرمر دیدار کرد. این ملاقات از نخستین ارتباطهای رسمی ایشان با دربار پهلوی بهشمار میرود.
واقعه ۹ اسفند و حمله به خانه دکتر مصدق
در ۹ اسفند ۱۳۳۱، محمد مصدق برای خداحافظی با محمدرضا شاه به کاخ مرمر دعوت شد. همزمان، گروهی از طرفداران شاه به هدایت بهبهانی، شعبان جعفری و شماری از افسران اخراجی ارتش در مقابل کاخ تجمع کردند. پس از خروج مصدق از مسیری غیر از درِ اصلی، این گروه به هدایت شاهپور حمیدرضا به خانه او حمله کردند. این رخداد از تنشزاترین وقایع سیاسی پیش از کودتای ۲۸ مرداد بود.
برگزاری مراسم ازدواج محمدرضا شاه و فرح دیبا
در ۲۹ آذر ۱۳۳۸، مراسم ازدواج محمدرضا شاه پهلوی و فرح دیبا در کاخ مرمر برگزار شد. خطبه عقد را امام جمعه تهران قرائت کرد و مراسم بهصورت رسمی در همان مجلس انجام گرفت. این رویداد از مهمترین مراسمهای تشریفاتی تاریخ کاخ مرمر محسوب میشود.
ترور نافرجام محمدرضا شاه در کاخ مرمر
در ۲۱ فروردین ۱۳۴۴، رضا شمسآبادی، سرباز وظیفه گارد، در محوطه کاخ مرمر اقدام به تیراندازی به سمت محمدرضا شاه پهلوی کرد. این حادثه به ترور نافرجام انجامید و پس از آن، استفاده شاه از کاخ مرمر بهطور محسوسی کاهش یافت.
معماری کاخ مرمر تهران
معماری کاخ مرمر تهران بر پایه ترکیب فضای باز، عمارت مرکزی و عناصر شاخص معماری شکل گرفته است. در بدو ورود به محوطه، فضای سبز گسترده، درختان بلند و حوض مرکزی مقابل بنا اولین عناصری هستند که توجه بازدیدکننده را جلب میکنند. عمارت اصلی با گنبد مرکزی، درها و پنجرههایی با قابهای قهوهایرنگ و درهای ورودی منبتکاریشده، ساختاری منظم و متقارن دارد. سنگتراشیهای نمای بیرونی نیز با الهام از نقوش دوره هخامنشی طراحی شدهاند و هویت تاریخی بنا را برجسته میکنند.
نامگذاری کاخ مرمر بهدلیل استفاده گسترده از سنگ مرمر سبزرنگ در نمای بیرونی عمارت انجام شده است؛ مرمرهایی که با نقوش گلوبته، طرحهای گیاهی و جانوری تزیین شدهاند. طراحی و اجرای این بنا بر عهده لئون تادوسیان، معمار ایرانیارمنی بود که در این پروژه از سبک معماری تلفیقی شرق و غرب استفاده کرد. در روند طراحی و ساخت، نقشهکشی به نام بوریس و استاد حاجاکبر کاچار نیز با تادوسیان همکاری داشتند.
ساختمان اصلی کاخ مرمر دارای زیربنای ۲٬۸۷۰ متر مربع است و در زمینی به مساحت ۳۵٬۴۶۲ متر مربع (حدود ۳.۵ هکتار) ساخته شده است. در تزئینات داخلی بنا از هنرهای متنوعی مانند آینهکاری، خاتمکاری، گچکاری و نقاشیهای برجسته استفاده شده است. در سرسرای اصلی و زیر گنبد مرکزی، نردههایی از جنس سنگ مرمر نصب شدهاند که نقشمایههایی الهامگرفته از هنر دوره هخامنشی دارند و یکی از عناصر شاخص معماری داخلی کاخ بهشمار میروند.
در فضای داخلی کاخ مرمر، نقشونگارهای دیواری، طرحهایی از شاهان قاجار و آثار هنری متعلق به دورههای مختلف تاریخی ایران دیده میشود که در تالارهای گوناگون پراکندهاند. ساخت این کاخ حدود ۱۲ سال به طول انجامید و برای اجرای آن، هنرمندانی از نقاط مختلف ایران دعوت شدند. گنبد بنا با الهام از مسجد شیخ لطفالله در اصفهان طراحی شده و کاشیکاری آن توسط حسین لرزاده انجام شده است؛ گنبدی که امروز بهعنوان شاخصترین عنصر بصری معماری کاخ مرمر شناخته میشود.
معرفی تالارهای کاخ مرمر تهران
موزه هنر ایران در کاخ مرمر در دو طبقه سازماندهی شده و مسیر بازدید آن بهصورت مرحلهبهمرحله طراحی شده است. در طبقه همکف، تمرکز بر آثار پیشاتاریخی تا سدههای آغازین اسلامی است و در طبقه دوم، هنرهای تجسمی، تزیینی و صناعی ایران در دورههای متأخرتر نمایش داده میشود. مسیر بازدید از سمت راست طبقه همکف آغاز میشود و پس از عبور از سرسراها و پلکان، به تالارهای طبقه بالا میرسد.
تالار ورودی (سرسرا)
سرسرای اصلی، مهمترین فضای انتقالی کاخ مرمر است و بیشترین حجم تزیینات معماری را در خود دارد. دیوارها تا ارتفاع حدود یک متر با سنگ مرمر زرد مایل به نارنجی پوشیده شدهاند و سقف دارای گچبری و رنگآمیزی با تهرنگ سبز است. پلکان مرمری سرسرا با نقشبرجستههایی الهامگرفته از هنر هخامنشی و ساسانی تزیین شده و نقوش گیاهی و گلوبوته در آن دیده میشود.
در بالای سرسرا، فضای گنبدیشکل قرار دارد که طراحی آن با الهام از گنبد مسجد شیخ لطفالله انجام شده است. تزیینات این بخش حاصل کار هنرمندانی چون حسین لرزاده، حسین کاشیتراش، اسماعیل خاکنگارمقدم و ابراهیم کاظمپور است. مقرنسهای گچی، کاشیکاری هفترنگ حاج محمود ارشنگار و طرحهای استاد حسین بهزاد از شاخصترین عناصر تزیینی این فضا هستند.
در دیوارهای شمالی و جنوبی سرسرا، تابلوهایی از آلبرت هونمان با موضوعاتی چون تخت جمشید، کاخ آپادانا، بندر خارک و پل ورسک نصب شدهاند.
تالار هنر کهن (طبقه همکف)
تالار هنر کهن قدیمیترین آثار موزه را در بر میگیرد. در این تالار، نمونههایی از سفالهای منقوش هزاره پنجم تا سوم پیش از میلاد، پیکره الهه مادر ایلامی هزاره دوم پیش از میلاد، ظروف سفالی هزاره اول پیش از میلاد و الهههای مفرغی به نمایش گذاشته شدهاند. این آثار از منظر باستانشناسی اهمیت بالایی دارند و نمایانگر نخستین جلوههای اندیشه و خلاقیت هنری در تمدن ایران هستند.
تالار باستان یک (طبقه همکف)
در تالار باستان یک، آثار شاخص دورههای هخامنشی، اشکانی و ساسانی ارائه میشود. ریتون هخامنشی با قدمت حدود ۲۵۰۰ سال، ظروف سفالی اشکانی، گردنبندهای سنگی و شیشهای و تندیس شیشهای پادشاه ساسانی از مهمترین اشیای این تالار هستند. این بخش، اوج هنر ایران پیش از اسلام را در قالب اشیای آیینی و کاربردی نشان میدهد.
تالار باستان دو (طبقه همکف)
تالار باستان دو به دوره گذار از اواخر ساسانی به سدههای نخست اسلامی اختصاص دارد. در این تالار، تغییرات تدریجی نقوش و شیوههای تزیینی بهخوبی قابل مشاهده است. سفالینههای بهدستآمده از مناطق گرگان، نیشابور و شوش، نمونههایی از تحول هنر سفالگری در آغاز دوره اسلامی را نشان میدهند.
تالار هنر ایرانی–اسلامی (طبقه همکف)
این تالار مجموعهای از آثار فاخر هنر ایرانی–اسلامی از سدههای نخست هجری تا دوره قاجار را در بر میگیرد. در این بخش، درهای منبتکاریشده، سفالینههای منقوش، کاشیهای زرینفام، شمشیرهای جوهردار، سکههای طلا و نمونههایی از خوشنویسی و نقاشی به نمایش درآمدهاند. این تالار تصویری جامع از تنوع و مهارت هنرمندان ایرانی در دوره اسلامی ارائه میدهد.
سرسرای دوم
پس از تالار هنر ایرانی–اسلامی، بازدیدکننده وارد سرسرای دوم میشود؛ فضایی رابط میان طبقه همکف و تالارهای طبقه بالا. در دو سوی پلکان، ویترینهایی با آثار فلزکاری و قلمزنی قرار دارد. دو تابلوی آبرنگ از مکتب اصفهان با موضوع شبستان مسجد امام و گنبد مسجد شیخ لطفالله نیز در این فضا دیده میشوند. از پاگرد پلکان، نمای داخلی گنبد و تزیینات کاشی و مقرنس آن قابل مشاهده است.
تالار نقش (طبقه دوم)
تالار نقش نخستین تالار طبقه بالا است و آثاری از دوره قاجار را نمایش میدهد. دیوارنگارهها و تابلوهایی با موضوع مجالس رسمی، صحنههای تاریخی و جنگهای ایرانیان، از جمله آثار شاخص این تالار هستند. نگاره ملاقات شاه طهماسب و همایون شاه از مهمترین آثار این بخش بهشمار میرود.
تالار رنگ (طبقه دوم)
تالار رنگ که در گذشته به تالار سفرهخانه معروف بوده، از نظر تزیینات معماری و نگارگری یکی از غنیترین تالارهاست. گچبریهای سقف اثر حسن رضایی و نگارگریهای حسین طاهرزاده بهزاد با موضوع داستانهای ادبی ایران مانند شیخ صنعان و بهرام گور، فضای این تالار را شکل میدهند.
تالار آینه (طبقه دوم)
تالار آینه از شاخصترین فضاهای کاخ مرمر است. این تالار در سال ۱۳۱۷ با ابعاد ۱۴×۱۰ متر و ارتفاع ۷ متر ساخته شد و تمام سطوح آن با آینهکاری پوشیده شده است. ترکیب آینه و خاتم در ازارهها، استفاده گسترده از نقره (حدود یک تن) و قالی نفیس عمواوغلی که بهطور اختصاصی برای این تالار بافته شده، از ویژگیهای منحصربهفرد آن است.
تالار ترنج (طبقه دوم)
در تالار ترنج، قالیچههای ابریشمی و بافتههایی از دورههای صفوی و قاجار مانند ترمه و پته به نمایش گذاشته شدهاند. قالیچه صفوی با طرح محرابی و گلدانی، شاخصترین اثر این تالار است و جایگاه ویژه فرش در هنر ایرانی را نشان میدهد.
تالار خاتم (طبقه دوم)
تالار خاتم بهطور کامل با هنر خاتمکاری پوشیده شده و از شاهکارهای خاتمکاری معاصر ایران بهشمار میرود. ساخت این تالار بین سالهای ۱۳۱۴ تا ۱۳۱۶ به سرپرستی محمدحسین صنیع خاتم و با مشارکت دهها خاتمکار انجام شده است. این فضا در گذشته دفتر کار رضاشاه بوده است.
تالار مشق (خط و کتابت) – طبقه دوم
تالار مشق به هنر خوشنویسی و کتابآرایی اختصاص دارد. در این تالار، نسخههای خطی، قلمدانها و ابزار نگارش به نمایش درآمدهاند و جایگاه خط در فرهنگ ایرانی را نشان میدهند.
تالار صناعت (طبقه دوم)
تالار صناعت به هنرهای کاربردی و عناصر معماری سنتی اختصاص دارد. نمونههایی از کاشی برجسته، کاشی هفترنگ، درهای چوبی و اجزای تزیینی معماری دوره قاجار در این بخش دیده میشود.
تالار نور (طبقه دوم)
تالار نور که در گذشته تالار نیمهآینه نام داشت، با گچبریهای خاص و تزیینات ظریف شناخته میشود. آثاری مانند پرده خانه خدا و ابزارهای روشنایی سنتی از جمله چراغواره و پیهسوز در این تالار به نمایش درآمدهاند.
تالار نگارین (طبقه دوم)
تالار نگارین آخرین تالار مسیر بازدید است و به هنر نگارگری صد سال اخیر ایران اختصاص دارد. آثاری از هنرمندانی چون میرزا آقا امامی، حسین طاهرزاده بهزاد، حاج حسین مصورالملکی و محمود فرشچیان در کنار نمونههایی از سوخت معرق و معرقهای متنوع در این تالار ارائه میشود.